Asexual là gì? Những sự thật về cộng đồng người vô tính trong LGBT

Trong những năm gần đây, các khái niệm về xu hướng tính dục (sexual orientation) ngày càng được quan tâm. Bên cạnh đồng tính, song tính hay toàn tính, Asexual (người vô tính) vẫn là một khái niệm khiến nhiều người hiểu lầm. Không ít người cho rằng vô tính đồng nghĩa với lãnh cảm, sợ quan hệ tình dục hoặc đơn giản là chưa tìm được đúng người. Tuy nhiên, đó đều là những nhận định chưa đầy đủ.

Trong bài viết này, Shop Hieulaura sẽ giúp bạn hiểu rõ Asexual là gì, đặc điểm của người vô tính, vị trí của họ trong cộng đồng LGBT+, đồng thời làm sáng tỏ những hiểu lầm phổ biến dựa trên các tài liệu từ The Trevor Project, GLAAD, AVEN (Asexual Visibility and Education Network) và Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (APA).

Asexual là gì?

Asexual (Ace) là thuật ngữ dùng để chỉ những người không hoặc rất ít cảm thấy hấp dẫn tình dục với người khác. Đây là một xu hướng tính dục, không phải bệnh lý hay rối loạn tâm thần.

Nói cách khác, một người vô tính có thể:

• Không có nhu cầu tìm kiếm quan hệ tình dục.
• Hiếm khi cảm thấy bị hấp dẫn về mặt tình dục.
• Vẫn có thể yêu, hẹn hò và xây dựng mối quan hệ lâu dài.

Điều quan trọng cần hiểu là:

Không cảm thấy hấp dẫn tình dục không đồng nghĩa với việc không biết yêu hoặc không có cảm xúc.

Người Asexual vẫn có thể:

• Yêu một người rất sâu sắc.
• Muốn kết hôn.
• Muốn xây dựng gia đình.
• Mong muốn có con bằng nhiều hình thức khác nhau.

Asexual có thuộc cộng đồng LGBT không?

Câu trả lời là Có.

Chữ A trong LGBTQIA+ thường đại diện cho:

• Asexual (Vô tính)
• Aromantic (Không có hấp dẫn lãng mạn)
• Agender (Phi giới tính)

Người vô tính được công nhận là một phần của cộng đồng LGBT+ vì xu hướng tính dục của họ khác với chuẩn mực dị tính phổ biến.

Tuy nhiên, không phải người Asexual nào cũng lựa chọn tham gia hoặc đồng nhất mình với cộng đồng LGBT. Đây là quyền lựa chọn của mỗi cá nhân.

Người vô tính có những đặc điểm gì?

Không tồn tại một “mẫu hình” chung cho tất cả người vô tính. Tuy nhiên, nhiều người có thể có những đặc điểm sau.

Ít hoặc không có hấp dẫn tình dục

Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất.

Ví dụ:

• Có thể thấy ai đó đẹp nhưng không có mong muốn quan hệ tình dục.
• Không bị thu hút bởi yếu tố tình dục giống như phần lớn mọi người.

Vẫn có thể yêu

Một hiểu lầm phổ biến là:

Người vô tính không biết yêu.

Thực tế hoàn toàn ngược lại.

Người Asexual hoàn toàn có thể:

• Có bạn trai hoặc bạn gái.
• Kết hôn.
• Chung sống lâu dài.
• Quan tâm và chăm sóc người mình yêu.

Điểm khác biệt chủ yếu nằm ở sự hấp dẫn tình dục, không phải tình yêu.

Có thể quan hệ tình dục hoặc không

Đây là điều khiến nhiều người bất ngờ.

Một số người vô tính:

• Không bao giờ muốn quan hệ.

Trong khi đó, một số khác vẫn quan hệ vì:

• Mong muốn có con.
• Muốn đáp ứng nhu cầu của bạn đời.
• Thể hiện sự gần gũi trong mối quan hệ.

Điều này không làm họ “bớt vô tính”.

Phổ vô tính (Asexual Spectrum)

Không phải tất cả người vô tính đều giống nhau. Hiện nay, các chuyên gia thường mô tả Asexual như một phổ (spectrum).

Graysexual

Graysexual là những người:

• Thỉnh thoảng mới cảm thấy hấp dẫn tình dục.
• Mức độ hấp dẫn rất thấp.

Họ nằm giữa người vô tính và người có hấp dẫn tình dục thông thường.

Demisexual

Demisexual chỉ cảm thấy hấp dẫn tình dục khi:

• Đã xây dựng mối quan hệ tình cảm rất sâu sắc.

Ví dụ:

Một người có thể quen biết ai đó nhiều năm mà hoàn toàn không có cảm xúc tình dục. Chỉ sau khi hình thành sự gắn kết mạnh mẽ, họ mới bắt đầu xuất hiện sự hấp dẫn này.

Aromantic Asexual

Đây là nhóm:

• Không có hấp dẫn tình dục.
• Đồng thời cũng không có hoặc rất ít hấp dẫn lãng mạn.

Họ vẫn có thể xây dựng các mối quan hệ thân thiết dưới dạng bạn bè hoặc cộng đồng.

Asexual khác gì với độc thân?

Đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.

Ví dụ:

Một người chưa có người yêu vẫn có thể là dị tính, đồng tính hoặc song tính.

Trong khi đó, người Asexual có thể đang có bạn đời nhưng vẫn không cảm thấy hấp dẫn tình dục.

Asexual có phải là bệnh không?

Không.

Theo Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (American Psychological Association), vô tính không phải là rối loạn tâm thần.

Ngoài ra, trong DSM-5, các bác sĩ chỉ cân nhắc chẩn đoán rối loạn ham muốn tình dục khi:

• Người đó cảm thấy đau khổ với tình trạng của mình.
• Hoặc tình trạng xuất hiện do bệnh lý.

Nếu một người luôn cảm thấy thoải mái với xu hướng vô tính của mình thì không được xem là bệnh.

Những hiểu lầm phổ biến về người vô tính

Người vô tính chỉ là chưa gặp đúng người

Đây là quan điểm sai.

Xu hướng tính dục không thay đổi chỉ vì gặp “đúng người”. Một số người có thể khám phá thêm về bản thân theo thời gian, nhưng điều đó không có nghĩa mọi người vô tính đều sẽ thay đổi.

Người vô tính ghét tình dục

Không đúng.

Có người:

• Thờ ơ với tình dục.
• Không thích.
• Chấp nhận.
• Thậm chí vẫn tận hưởng trải nghiệm tình dục trong một số hoàn cảnh.

Mỗi người có trải nghiệm rất khác nhau.

Người vô tính không thể có con

Sai.

Người Asexual vẫn có thể:

• Quan hệ để sinh con.
• Thụ tinh hỗ trợ.
• Nhận con nuôi.

Xu hướng tính dục không quyết định khả năng sinh sản.

Người vô tính bị rối loạn hormone

Đây là một hiểu lầm khá phổ biến.

Hormone thấp có thể làm giảm ham muốn tình dục.

Tuy nhiên:

• Ham muốn tình dục (Libido)
• Hấp dẫn tình dục (Sexual Attraction)

là hai khái niệm khác nhau.

Một người có hormone bình thường vẫn có thể là Asexual.

Người vô tính có cần điều trị không?

Thông thường không cần.

Chỉ nên tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu:

• Xuất hiện thay đổi đột ngột về ham muốn.
• Giảm ham muốn sau chấn thương hoặc bệnh lý.
• Tình trạng gây căng thẳng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
• Có mâu thuẫn nghiêm trọng trong mối quan hệ vì khác biệt nhu cầu tình dục.

Điều trị khi đó nhằm giải quyết nguyên nhân sức khỏe hoặc hỗ trợ giao tiếp giữa các cặp đôi, chứ không phải “chữa vô tính”.

Làm thế nào để tôn trọng người Asexual?

Nếu bạn có bạn bè hoặc người thân là người vô tính, hãy:

• Không ép họ phải thay đổi.
• Không coi xu hướng của họ là “giai đoạn nhất thời”.
• Tránh đặt những câu hỏi mang tính phán xét.
• Tôn trọng ranh giới cá nhân.
• Lắng nghe trải nghiệm của họ thay vì đưa ra giả định.

Một mối quan hệ lành mạnh luôn được xây dựng trên sự thấu hiểu và tôn trọng sự khác biệt.

Một số câu hỏi thường gặp

Asexual có thể yêu người khác giới không?

Có. Người vô tính vẫn có thể có tình cảm lãng mạn với người khác giới, cùng giới hoặc nhiều giới khác nhau. Điều này phụ thuộc vào xu hướng lãng mạn (romantic orientation), không phải xu hướng hấp dẫn tình dục.

Asexual có thể kết hôn không?

Có. Nhiều người vô tính kết hôn và có cuộc sống gia đình hạnh phúc. Điều quan trọng là hai bên hiểu rõ nhu cầu, kỳ vọng và giao tiếp cởi mở với nhau.

Người vô tính có thủ dâm không?

Một số người có, một số thì không. Hành vi thủ dâm liên quan đến nhu cầu sinh lý hoặc thói quen cá nhân và không phải tiêu chí để xác định một người có phải Asexual hay không.

Làm sao biết mình có phải Asexual?

Không có xét nghiệm y khoa để xác định. Việc nhận diện bản thân thường dựa trên quá trình tự khám phá, tìm hiểu về xu hướng tính dục và cảm nhận cá nhân trong thời gian dài. Nếu bạn cảm thấy băn khoăn hoặc điều đó gây áp lực cho cuộc sống, có thể trao đổi với chuyên gia tâm lý có kinh nghiệm về đa dạng tính dục.

Kết luận

Hiểu đúng Asexual là gì sẽ giúp chúng ta nhìn nhận người vô tính một cách khách quan và tôn trọng hơn. Asexual là một xu hướng tính dục hợp lệ, không phải bệnh lý, không phải sự lựa chọn và cũng không phản ánh khả năng yêu thương hay xây dựng các mối quan hệ bền vững.

Tại Shop Hieulaura, chúng tôi tin rằng việc trang bị kiến thức đúng về sức khỏe và đa dạng tính dục sẽ góp phần xây dựng một môi trường cởi mở, an toàn và tôn trọng sự khác biệt. Mỗi cá nhân đều có quyền được sống đúng với bản thân, miễn là các mối quan hệ được xây dựng trên sự đồng thuận, tôn trọng và thấu hiểu.

Nguồn tham khảo

• American Psychological Association (APA): https://www.apa.org
• Asexual Visibility and Education Network (AVEN): https://www.asexuality.org
• The Trevor Project: https://www.thetrevorproject.org
• GLAAD: https://glaad.org